สาขาวิชาวิศวกรรมโลจิสติกส์

Department of Logistics Engineering

สมัครเรียนหลักสูตรนี้

Hub and Spoke

Supply Chain เข้าใจง่าย By Dr.Jan (ดร.มณิสรา บารมีชัย)

เรามารู้จักกับ คำศัพท์ด้านการขนส่งที่สำคัญคำหนึ่งดีกว่า นั่นคือ #HubandSpoke

วิศวกรรม โลจิสติกส์
ก่อนอื่นเราต้องมารู้จักความหมายของคำคำนี้กันก่อน #Hub คือจุดที่มีการใช้ประโยชน์เชิงพื้นที่ในการเป็นศูนย์กลางกิจกรรมโลจิสติกส์เพื่อให้เกิดการเชื่อมโยงทางเศรษฐกิจ ส่วน #Spoke คือ ซี่ หรือจุดรวบรวมย่อย ที่เชื่อมโยงกับจุดศูนย์กลาง Hub

จากรูปจะเห็นได้ว่าการจัดการการขนส่งเป็นโครงข่ายแบบ Hub และ Spoke คือการใช้ Hub เป็น จุดรวบรวมสินค้าจากแหล่งย่อย คัดแยก จัดกลุ่ม และดำเนินการส่งต่อไปยัง Hub อีกแห่งหนึ่ง เพื่อดำเนินการคัดแยก และจัดส่งต่อไปให้ลูกค้าปลายทาง หรือส่งไปยังจุดรวบรวมย่อยแต่ละจุดซึ่งก้อคือ Spoke เพื่อดำเนินการกระจายสินค้าต่อไปที่ลูกค้าปลายทางอีกที

โดยทั่วไปบริเวณ Hub จะมีสถานที่อำนวยความสะดวกประเภทต่างๆ ตั้งอยู่ เพื่อดำเนินกิจกรรมโลจิสติกส์ครบวงจร ไล่มาตั้งแต่ การขนส่ง การจัดเก็บ การรวบรวม และเคลื่อนย้ายสินค้า รวมถึงการให้บริการต่างๆที่จำเป็นเช่น การบรรจุสินค้าในบรรจุภัณฑ์ที่ลูกค้าต้องการ หรือ การดำเนินการพิธีการทางศุลกากร (เช่น Hub ที่อยู่บริเวณชายแดน ท่าเรือ หรือ สนามบิน) ซึ่งทำให้เกิดความสะดวกและรวดเร็วกับผู้ประกอบการ โดยสถานที่ตั้ง Hub ส่วนใหญ่จะต้องมีความพร้อมเกี่ยวกับโครงสร้างพื้นฐาน ระบบคมนาคมขนส่งและระบบสาธารณูปโภค

ทำไมเราต้องมีการจัดการการขนส่งแบบ Hub และ Spoke ???? เหตุผลก็คือ การจัดส่งแบบนี้จะช่วยลดทั้งต้นทุนและเวลาให้กับผู้ประกอบการเมื่อเทียบกับการขนส่งแบบ Point to Point เนื่องจากการมี Hub รวบรวมสินค้าจะทำให้เราสามารถดำเนินการจัดส่งสินค้าได้พร้อมๆ กันในปริมาณมากขึ้น ทำให้ สามารถใช้โหมดการขนส่งที่ถูกลง หรือ รวดเร็วขึ้น (แล้วคุ้มค่า) ได้ (เช่น ใช้รถขนาดใหญ่ขึ้น หรือ ใช้เรือแทนรถบรรทุกเพื่อประหยัดค่าใช้จ่าย หรือ ใช้เครื่องบินแทนรถเพื่อให้รวดเร็วขึ้น)

ที่นี่ลองมาดูตัวอย่างของการใช้ระบบการขนส่งแบบ Hub และ Spoke ที่เราคุ้นเคยกันนั่นก็คือ ระบบการขนส่งของไปรษณีย์ไทย โดยที่ทำการไปรษณีย์แต่ละแห่ง (Spoke) จะรวบรวมจดหมายและพัสดุจากลูกค้า แล้วส่งมารวมกันที่ศูนย์ไปรษณีย์ใหญ่ในพื้นที่ของตน (Hub ต้นทาง) เพื่อทำการ คัดแยก และ จัดกลุ่ม ก่อนจะส่งต่อไปยังศูนย์ไปรษณี์ย์ในภูมิภาคต่างๆ (Hub ปลายทาง) เพื่อทำการรวมกับจดหมายและพัสดุที่มาจาก Hub อื่นๆ ก่อนที่จะถูก คัดแยก จัดกลุ่ม ส่งต่อไปยังที่ทำการไปรษณีย์ย่อย(Spoke) ให้ดำเนินการจัดส่งให้ลูกค้าปลายทางต่อไป ซึ่งแน่นอนการมีระบบ Hub & Spoke ทำให้ไปรษณีย์สามารถเลือกใช้โหมดการขนส่งระหว่าง Hub กับ Hub ที่เหมาะสมได้เช่น การใช้รถใหญ่แทนรถเล็ก หรือ ใข้รถไฟแทนรถ เพือให้ประหยัด หรือการใช้เครื่องบินแทนรถ(ระหว่าง Hub บางแห่ง) ในกรณีที่ต้องการความรวดเร็ว

ดังนั้นปัจจุบันเราจะเห็นการใช้ระบบ Hub & Spoke กันอย่างแพร่หลายเพื่อช่วยในการลดต้นทุน และ ประหยัดเวลาในการขนส่ง